Uit een studie van Flageul et al. (2022) is gebleken dat vaccinatie de genoomevolutie van infectieuze bronchitisvirusstammen bij pluimvee (IBV) kan beïnvloeden.
Het infectieuze bronchitisvirus (IBV) is een ademhalingsvirus dat verantwoordelijk is voor grote economische verliezen in de pluimveesector (kippen). IBV behoort tot de familie van de Coronaviridae en tot het geslacht Gammacoronavirus, dat ver afstaat van SARS-CoV-2 en de coronavirussen van zoogdieren.
Net als andere coronavirussen evolueren deze RNA-virussen voortdurend. Deze snelle evolutie deed de wetenschappelijke gemeenschap reeds vermoeden dat intensieve vaccinatie bij deze genoomevolutie een rol zou kunnen spelen.
In de studie (Flageul et al. 2022)) werd de overdracht van IBV tussen dieren experimenteel gesimuleerd in twee groepen kippen (2 x 15 specifiek pathogeenvrije kippen). In één groep gevaccineerd werden de kippen gevaccineerd tegen IBV, de kippen in de tweede groep werden niet gevaccineerd. Drie weken na de vaccinatie werden in elke groep vijf dieren geïnfecteerd met een IBV-stam die heteroloog was aan de vaccinstam. Vijf dagen later werden bij deze dieren virusmonsters genomen waarmee nog eens vijf dieren besmet werden. Deze procedure werd daarna nog één maal herhaald.
Analyse van het genoom toonde in vergelijking mutaties aan met de oorspronkelijke IBV-stam. Aan het einde van de studie waren deze mutaties verschillend in beide groepen: bij de gevaccineerde dieren bleek slechts één genetische variant geselecteerd te zijn, tegenover 7 bij de niet-gevaccineerde dieren. De vaccinimmuniteit speelt hoogstwaarschijnlijk een rol in de lagere virale diversiteit bij de gevaccineerde dieren.
Het fenotypische effect van de verschillende varianten op de virusstam is niet bekend. Het is ook niet bekend in hoeverre bijkomende passages een invloed zouden hebben op de vastgestelde varianten. Het is ook niet bekend of de effecten van de vaccinatiestatus van de kippen op de evolutie van IBV onder reële praktijkomstandigheden en in veel grotere pluimveepopulaties zullen worden versterkt of afgezwakt.
Uit deze studie blijkt echter dat IBV genetisch snel evolueert en dat deze evolutie verschillend is naargelang de vaccinatiestatus van de dieren: het aantal verschillende mutaties is lager in de groep met gevaccineerde dieren, maar niet nul. Deze studieresultaten moeten echter worden gevalideerd onder natuurlijke omstandigheden van vaccinatie tegen IBV. In ieder geval benadrukken de auteurs het belang van een volledige vaccinatiebescherming om genetische drift van het IBV-virus, waarvan de gevolgen onvoorspelbaar kunnen zijn, te voorkomen.
Deze resultaten kunnen van belang zijn in het kader van onderzoek naar vaccinatie tegen COVID-19 bij de mens, dat door een ander coronavirus wordt veroorzaakt. Vaccins tegen IBV bij kippen en de vaccin gebruikt tegen COVID-19 bij de mens zijn echter totaal verschillend. Het is echter belangrijk op te merken dat in tegenstelling tot de COVID-19-vaccins, die geen virus bevatten, de IBV-vaccins geïnactiveerd of levend verzwakt virus bevatten. Bovendien behoren de twee virussen tot verschillende geslachten binnen de familie van de Coronaviridae.
Bron: Anses
Flageul, A.; Allée, C.; Courtillon, C.; Béven, V.; Quenault, H.; Blanchard, Y.; Amelot, M.; Courtois, D.; DeWit, S.; Eterradossi, N.; et al. Infectious Bronchitis Coronavirus: Genome Evolution in Vaccinated and Non-Vaccinated SPF Chickens. Viruses 2022, 14, 1392.