De dierenarts vindt in de geactualiseerde richtlijn “Wormbestrijding bij hond en kat” van de European Scientific Counsel Companion Animal Parasites (ESCCAP)(1) een actueel overzicht van de belangrijkste wormsoorten die bij de hond en de kat in de verschillende delen van Europa voorkomen. Samen met de risicofactoren voor infecties bij de hond en de kat en het belang van deze wormen als zoönose, komen in de richtlijn ook de belangrijkste klinische symptomen, de diagnostiek en behandelmogelijkheden aan bod en worden er adviezen gegeven om het ziekterisico en de overdracht van deze parasieten tussen dieren en mensen te minimaliseren.
De richtlijn is opgebouwd rond enkele belangrijke principes:
- Levenslang ontwormen van alle honden en katten
Worminfecties zijn niet strikt leeftijdsgebonden waardoor dieren hun hele leven een risico lopen op infectie. Deze richtlijn raadt daarom voor elke hond en kat een levenslange bestrijding aan van de meest voorkomende wormsoorten. Bij deze bestrijding moet er ondermeer rekening gehouden worden met de aanwezige enzoötische soorten, die naargelang de regio in Europa kunnen verschillen. ESCCAP onderscheidt drie hoofdgroepen van wormen die tot ernstige ziekte kunnen leiden en/of een zoönose-risico vormen:- Ascariden of spoelwormen (Toxocara spp., Toxascaris leonina): overal in Europa aanwezig, zijn zowel voor de hond als de kat belangrijk.
- Echinococcus spp.: het zuiden van België is endemisch voor E. multilocularis (vossenlintworm) die vooral belangrijk is bij honden die jagen en kleine prooidieren eten (komt minder vaak voor bij katten), E. granulosus komt vooral voor in zuidelijke en zuidoostelijke Europese landen en is vooral belangrijk bij honden die rauw slachtafval eten (komt minder vaak voor bij katten).
- Hartworm - Dirofilaria immitis: komt bij honden en katten voor in zuidelijke en zuidoostelijke Europese landen.
- Franse hartworm of longworm - Angiostrongylus vasorum: komt in meerdere Europese landen voor en kan ook in België, zowel in Wallonië als Vlaanderen, aangetroffen worden bij honden.
De bestrijding van andere soorten kan zo nodig worden toegevoegd.
- Regelmatig fecesonderzoek en ontwormen
- Het basisprincipe blijft ook hier dat er bij voorkeur behandeld wordt op basis van de resultaten van een regelmatig uitgevoerd fecesonderzoek.
- Bij routinematig ontwormen bepaalt de risicogroep waartoe het dier behoort de frequentie
- Indien toch gekozen wordt voor routinematig ontwormen dan kan de frequentie hiervan voor de meeste volwassen, niet-lacterende dieren bepaald worden door het volgen van een eenvoudige beslisboom (zie Figuur 1 en 2) waarin rekening gehouden wordt met de aan- of afwezigheid van verschillende risicofactoren (bv. het dier komt buiten, heeft direct contact met andere soortgenoten, jaagt op prooidieren, eet slakken, enz.).
- De richtlijn raadt 4 keer ontwormen per jaar aan indien het individuele risico niet duidelijk kan worden ingeschat.
- Voor bepaalde categorieën dieren (pups of kittens, lacterende honden of katten, showhonden of -katten, werkhonden, dieren die samenleven met kinderen of personen met een verminderde afweer, enz.) worden aanvullende onderzoeken en/of behandelingen voorgesteld.
- Aangezien er geen producten op de markt zijn met een registratie tegen migrerende larven van spoelwormen bij drachtige teven wordt niet geadviseerd om deze dieren te ontwormen.
Commentaar van het BCFIvet
Reizen met honden of katten naar andere delen van Europa kan naargelang het reisdoel bepaalde parasitaire infectierisico’s met zich meebrengen en leiden tot lintworm- of hartworminfecties of infectieziekten die door muggen, zandvliegjes en teken worden overgedragen. Om dierenartsen te helpen de juiste beschermingsmaatregelen voor te stellen aan eigenaars stelt ESCCAP op haar website een eenvoudige tool ter beschikking om per reisdoel (land of regio) de aanbevolen preventiemaatregelen op te zoeken: https://www.esccap.org/travelling-pets-advice/ .
In onderstaande tabellen worden de anthelminthica voor respectievelijk de hond en de kat opgesomd (situatie januari 2021) met het indicatiegebied zoals dit in de bijsluiter/SKP wordt weergegeven. Voor een preciezere indicatie (wormsoorten en/of stadia) wordt naar de SKP/bijsluiter van het product verwezen die via de link kan geconsulteerd worden.
1. ESCCAP is een onafhankelijke, non-profit organisatie bestaande uit Europese experten in de parasitologie en volksgezondheid die zich voor het maken van deze richtlijn baseerden op actuele wetenschappelijke informatie.
Het doel van deze richtlijn is het bevorderen van goede praktijkvoering voor de behandeling en preventie van parasieten bij gezelschapsdieren in Europa. Naast meerdere farmaceutische firma’s die het project financieel steunen, worden de doelen en doelstellingen van ESCCAP ook door verschillende organisaties ondersteund (vb. EVPC, WSAVA, FECAVA of EVPC).
De Richtlijnen worden samengesteld door subcomités bestaande uit 3 parasitologen per richtlijn. Daarna vindt er een procedure plaats waarbij alle leden input kunnen leveren op de conceptteksten. De daaruit ontstane eindversie wordt ter informatie voorgelegd aan de sponsoren die ook opmerkingen kunnen aanleveren. Het hoofd van het subcomités heeft tenslotte de eindbeslissing. De precieze methodologie waarmee deze richtlijn en haar huidige update tot stand kwamen, alsook de referenties naar de onderliggende evidentie voor de verschillende stellingen zijn niet beschikbaar. Zie ook ESCCAP