Intradermale vaccinaties bij varkens worden uitgevoerd met naaldloze jet-injectoren. Deze toestellen worden door de vergunninghouder van het intradermaal toe te dienen vaccin ontwikkeld en in de handel gebracht. Met een jet-injector wordt het vaccin als een smalle stroom met hoge snelheid (jet) in de dermis geïnjecteerd. Het geïnjecteerde volume bedraagt voor een intradermale injectie ongeveer een tiende van het volume dat intramusculair geïnjecteerd wordt. De werkzaamheid en veiligheid van een intradermaal toe te dienen vaccin moet door de vergunninghouder worden aangetoond tijdens het registratieproces van het vaccin. Vaccins die niet vergund zijn om intradermaal toegediend te worden en waarvan de werkzaamheid en veiligheid dus niet werden aangetoond na intradermale toediening, mogen niet op deze wijze toegediend worden. De toedieningsweg of -wegen worden steeds in de SKP/bijsluiter vermeld.
Momenteel zijn er in België verschillende intradermale vaccins beschikbaar tegen meerdere varkenspathogenen: Mycoplasma hyopneumoniae (enzoötische pneumonie), Lawsonia intracellularis (porciene proliferatieve enteropathie), Porcien Reproductief en Respiratoir Syndroom virus (PRRSV) en Porcien circovirus (PCV). Tabel 1 geeft een overzicht van de intradermale vaccins voor varkens die momenteel in België in de handel zijn. Sommige van deze vaccin kunnen met elkaar gemengd worden of simultaan, maar op een andere injectieplaats toegediend worden. De mogelijke combinaties moeten uitdrukkelijk in de SKP/bijsluiter van de vaccins worden vermeld.
In dit artikel worden de mogelijke voordelen van naaldloze, intradermale vaccinaties bij varkens besproken.
| Vaccins | Link SKP | Vaccinagens |
|---|---|---|
| PORCILIS PCV ID Intervet Int |
SKP | PCV2 (subunit antigen) |
| MHYOSPHERE PCV ID Hipra |
SKP | recombinant Mycoplasma hyopneumoniae & PCV2-capsideiwit expressie (geïnactiveerd) |
| PORCILIS M. HYO ID ONCE Intervet Int via MSD AH |
SKP | Mycoplasma hyopneumoniae (geïnactiveerd) |
| PORCILIS PRRS Intervet Int via MSD AH |
SKP | PRRSV (geattenueerd) |
| UNISTRAIN PRRS Hipra |
SKP | PRRSV (geattenueerd) |
|
PORCILIS LAWSONIA ID |
SKP | Lawsonia intracellularis |
Welzijn en gezondheid van de gevaccineerde dieren
De gevolgen van intramusculaire vaccinaties met naalden en intradermale, naaldloze vaccinaties op het welzijn van biggen (Temple D. J. M.-V., 2020), (Scollo A., 2020) en zeugen (Temple D. E. D., 2017) werden meermaals onderzocht. In tegenstelling tot intramusculaire vaccinaties, hadden intradermale vaccinaties significant minder invloed op het gedrag van de biggen tijdens de vaccinatie (afweerreactie, vocalisatie) (Temple D. J. M.-V., 2020) (Scollo A., 2020) of op de algemene activiteit, het sociale gedrag en het exploratiegedrag van de biggen in de periode na de vaccinatie (Temple D. J. M.-V., 2020). Zeugen die intradermaal gevaccineerd werden, vertoonden in vergelijking met intramusculair gevaccineerde zeugen significant minder angst- of pijnreacties (vocalisatie, terugtrekken, gedragsveranderingen) tijdens en na de vaccinatie. Hogere en langdurigere stressniveaus hebben niet enkel een negatieve invloed op het dierenwelzijn maar kunnen naargelang de leeftijd en genetica van het dier en zijn eerdere ervaringen, ook een invloed hebben op zoötechnische parameters zoals voederopname, dagelijkse gewichtstoename, voortplanting, gedrag, immuniteit en vleeskwaliteit (Martínez-Miró S, 2016).
Zowel bij de biggen, als bij de zeugen zijn er aanwijzingen dat de intramusculaire injecties tot meer weefselschade leiden (vastgesteld op basis van hogere bloedspiegels van C-reactief proteïne en haptoglobine na injectie) en dus mogelijk meer pijn (Temple D. J. M.-V., 2020), (Temple D. E. D., 2017).
Ook het hergebruik van naalden kan een invloed kan hebben op het welzijn en de gezondheid van de dieren. Injectienaalden worden bij elke bijkomende injectie meer beschadigd en botter. Hierdoor kleven er na vaccinatie meer weefselresten aan de naald wat het risico op transmissie van ziekten vergroot (Owen K., 2022). Madapong et al. (2021) (Madapong A. S. K., 2021) toonden bijvoorbeeld de virusoverdracht van PRRSV aan van besmette naar naïeve varkens bij vaccinatie met naalden, maar niet bij vaccinatie met een naaldloze jet-injector. Vooral bij biggen, een leeftijdsgroep waar meer infecties voorkomen dan bij zeugen, is de kans groter dat pathogenen zoals PRRS, PCV2, of S. suis zullen worden overgedragen tijdens een vaccinatie. Bottere naalden zullen door de hogere druk die nodig is om doorheen de huid te prikken, niet alleen leiden tot pijnlijkere injecties, maar zullen ook de kans op weefselschade, afgebroken naalden in het karkas en de ontwikkeling van abcessen vergroten.
Intradermale, naaldloze vaccinaties kunnen dus niet alleen het dierenwelzijn, maar ook de bioveiligheid, de dierengezondheid en de productiecijfers op het bedrijf verbeteren.
Veiligheid van personen die het vaccin toedienen
Het toepassen van intradermale, naaldloze vaccinaties kan op het bedrijf het aantal prikaccidenten bij werknemers doen dalen. Geschat wordt dat bij 1/1.000 vaccinaties die uitgevoerd worden met naalden, de persoon die het vaccin toedient, zich kwetst aan de naald. Bij deze prikaccidenten kan eventueel een deel van de injectievloeistof in de wonde geïnjecteerd worden. Vooral vaccins op basis van minerale olie kunnen op die manier leiden tot ernstige ontstekingen met weefselschade, langdurige pijn en eventueel functieverlies (BCFI, 2019). Imeah et al. (Imeah B, 2020) stelden na gebruik van naaldloze injectietoestellen een afname vast van het aantal prikincidenten met bijna 75% (van 2,13% naar 0,74% per 100.000 full time equivalents per jaar).
Het uitvoeren van repetitieve handelingen met jet-injectoren kan, naargelang de ergonomie en het gewicht van het toestel, leiden tot stressletsels in de arm van de persoon die de vaccinaties uitvoert (Imeah B, 2020). In hoeverre dit onderzocht werd voor de toestellen die momenteel in België in de handel zijn, is niet bekend.
Economische voordelen
Naast de economische voordelen die voortvloeien uit een betere dierengezondheid op het bedrijf, kan ook de tijdswinst die ontstaat door het gebruik van injectietoestellen een gunstige invloed hebben op het bedrijfsrendement. Uit een Canadees onderzoek bleek dat eens de personen die de vaccinaties uitvoerden, vertrouwd waren met het naaldloze injectietoestel, de injectieduur 40% korter werd in vergelijking met traditionele intramusculaire injecties met naald en spuit (Imeah B, 2020). In dit onderzoek bleek de verminderde arbeidsduur de belangrijkste economische winst te zijn in het voordeel van naaldloze injectietoestellen. Negatieve factoren waren de opstartkosten: kostprijs voor het aanschaffen en onderhoud van de toestellen en opleiding en de leercurve van het personeel om zich met het toestel vertrouwd te maken. In hoeverre deze conclusies ook gelden voor de Belgische situatie is nog niet onderzocht. In België worden de toestellen door de vergunninghouders in bruikleen gegeven en zij doen ook het onderhoud.
Uniforme dosering en correcte toediening dankzij het toestel
Veel gemaakte vaccinatiefouten, zoals het gebruik van een naald van verkeerde lengte of het niet loodrecht op de huid vaccineren, worden voorkomen met naaldloze injectietoestellen. Door gebruik te maken van deze toestellen die speciaal ontwikkeld zijn voor intradermale vaccinaties wordt het vaccin automatisch in de juiste hoeveelheid (correct volume) en op de juiste diepte in de huid (correcte druk) gebracht (Taberner A, 2012). Omdat naargelang de plaats op het lichaam niet alleen de huiddikte varieert maar eventueel ook het immunologisch antwoord, dient men de toedieningsplaatsen die in de SKP vermeld zijn, te respecteren (Tozuka M, 2016), (Stadler, 2018).
Immunologisch antwoord
Bij intradermale vaccinatie wordt het vaccin in de dermis geïnjecteerd. Dit doelweefsel is rijk aan afweercellen zoals dermale dendritische cellen (DC) die als antigeen-presenterende cellen (APC’s) essentieel zijn voor een efficiënte priming van T- en B-cellen in de drainerende lymfeknoop. Aangezien er niet alleen meer van deze APC’s, maar ook meer afferente lymfevaten aanwezig zijn in de dermis dan in het spierweefsel of in de hypodermis, zou een intradermale vaccinatie theoretisch tot een beter immunologisch antwoord kunnen leiden dan een intramusculaire of subcutane vaccinatie (Tassis PD, 2012), (Tozuka M, 2016), (Maes D., 2021). Er wordt ook aangenomen dat intradermale vaccinatie kan leiden tot een sterkere celgemedieerde respons, terwijl een intramusculaire eerder een hogere humorale (serum) respons teweegbrengt (Maes D., 2021).
De klinische bescherming na intradermale vaccins werd aangetoond voor verschillende diersoorten en pathologische agentia waarbij de opgebouwde immuniteit zowel uit humorale (systemisch, lokaal), als cellulaire componenten bestaat (Hunsaker BD, 2001).
Uit studies bij varkens waarin intradermale vaccins vergeleken werden met intramusculaire vaccins, blijken de resultaten voor de verschillende onderzochte parameters (naargelang de studie waren dit ondermeer klinische bescherming tegen de ziektetekens, viremie, virusuitscheiding, gemiddelde dagelijkse groei, longletselscore, ileumletselscore, lokale reactie ter hoogte van de injectieplaats, aantonen van antistoffen (lokaal of systemisch) en cellulaire immuniteit en cytokinen) vergelijkbaar te zijn met deze die opgetekend werden na intramusculaire vaccinatie (Ferrari L., 2011), (Mikulska-Skupień E, 2005), (Magiri R, 2018), (Dortmans JC, 2008), (Martelli P S. R., 2021), (Jiang Y, 2021) (Martelli P., 2014), (Tassis PD, 2012), (Beffort L, 2017), (Ferrari L, 2013), (Madapong A. S.-c. K., 2020), (Madapong A. S. K., 2021), (Stadler, 2018), (Miranda J., 2015), (Jacobs A. A. C., 2020). Naargelang de studie bleken de onderzochte intradermale vaccins voor sommige van de onderzochte parameters zelfs (significant) beter te scoren dan de onderzochte intramusculaire vaccins (bv. hogere serum-antistoftiter, grotere dagelijkse groei, lagere longletselscore, …).
Er moet worden opgemerkt dat naast de belangrijke rol die de toedieningsweg zou kunnen spelen, ook de intrinsieke eigenschappen van de vaccinagentia en de vaccinsamenstelling (adjuvans!) (Madapong 2021), de leeftijd bij vaccinatie en het gevolgde vaccinatieprotocol (Martelli P S. R., 2021) een belangrijke invloed hebben op het immunologisch antwoord van de gastheer. Deze factoren worden opgenomen in de SKP/bijsluiter van het vaccin.
In de praktijk zal de werkzaamheid van het vaccin ook beïnvloed worden door factoren zoals het niet naleven van de basisbeginselen van goede vaccinatiepraktijken, stress bij de vaccinatie, infecties met andere pathogenen op het moment van de vaccinatie, co-infecties die een rol spelen in het ziektecomplex of de diversiteit in circulerende virus- of bacteriestammen (Maes D., 2021), (Michiels, 2022).
Besluit
Intradermale vaccinatie biedt in de praktijk een effectieve bescherming tegen belangrijke varkensziekten zoals enzoötische pneumonie, proliferatieve enteropathie, PRRS en PCV die vergelijkbaar is met deze na intramusculaire vaccinaties. Of een vaccin intradermaal kan worden geïnjecteerd, wordt in de SKP/bijsluiter vermeld. Het gebruik van naaldloze injectietoestellen voor intradermale vaccinaties biedt belangrijke voordelen op het vlak van dierenwelzijn, bioveiligheid en dierengezondheid, het welzijn en de veiligheid van de persoon die het vaccin toedient en levert een tijdswinst op voor het bedrijf.
Bibliografie
BCFI. (2019). Accidentele injectie met een vaccin met minerale oliën, een ernstig risico voor dierenartsen en verzorgers. Folia Veterinaria.
Beffort L, W. C. (2017). Field study on the safety and efficacy of intradermal versus intramuscular vaccination against Mycoplasma hyopneumoniae. Veterinary Record, 30;181(13):348.
Dortmans JC, L. W. (2008). Efficacy of intradermally administrated E2 subunit vaccines in reducing horizontal transmission of classical swine fever virus. Vaccine, 26;26(9):1235-42.
Ferrari L, M. P. (2013). Lymphocyte activation as cytokine gene expression and secretion is related to the porcine reproductive and respiratory syndrome virus (PRRSV) isolate after in vitro homologous and heterologous recall of peripheral blood mononuclear cells (PBMC) from pigs . Veterinary Immunology and Immunopathology, 151; 193– 206.
Ferrari L., B. P. (2011). Evaluation of the immune response induced by intradermal vaccination. Research in Veterinary Science, 90: 64–71.
Giudice E.L., C. J. (2006). Needle-free vaccine delivery. Advanced Drug Delivery Reviews, 58: 68– 89.
Hunsaker BD, P. L. (2001). Efficacy of intradermal vaccination. Veterinary Immunology and Immunopathology, 10;79(1-2):1-13. doi: 10.1016/s0165-2427(01)00244-6.
Imeah B, P. E. (2020). Economic analysis of new workplace technology Economic analysis of new workplace technology including productivity and injury: The case of needle-less injection in swine. PLoS ONE, 15(6): e0233599.
Jacobs A. A. C., H. F. (2020). Efficacy of a novel intradermal Lawsonia intracellularis vaccine in pigs against experimental infection and under field conditions. Porcine Health Management, 6: 25 https://doi.org/10.1186/s40813-020-00164-0.
Jiang Y, L. X. (2021). Immune efficacy of a candidate porcine reproductive and respiratory syndrome vaccine rHN-NP49 administered by a Needle-free intradermal system in comparison with intramuscular injection. Vaccine, 15;39(39):5557-5562.
Madapong A., S. K. (2021). Safety of PRRSV‑2 MLV vaccines administrated via the intramuscular or intradermal route and evaluation of PRRSV transmission upon needle‑free and needle delivery. Science Reports, 29;11(1):23107.
Madapong A., S.-c. K. (2020). Immune response and protective efficacy of intramuscular and intradermal vaccination with porcine reproductive and respiratory syndrome virus 1 (PRRSV-1) modified live vaccine against highly pathogenic PRRSV-2 (HP-HPPRRSV-2) challenge either alone or in c. Veterinary Microbiology, 244: 108655 https://doi.org/10.1016/j.vetmic.2020.108655.
Maes D., B. F. (2021). Perspectives for improvement of Mycoplasma hyopneumoniae vaccines in pigs. Veterinary Research, 52;67.
Magiri R, L. K. (2018). Intradermal immunization with inactivated swine influenza virus and adjuvant polydi(sodium carboxylatoethylphenoxy)phosphazene (PCEP) induced humoral and cell-mediated immunity and reduced lung viral titres in pigs. Vaccine, 14;36(12):1606-1613.
Martelli P, C. P. (2007 ). Protection and immune response in pigs intradermally vaccinated against porcine reproductive and respiratory syndrome (PRRS) and subsequently exposed to a heterologous European (Italian cluster) field strain. Vaccine. , 0;25(17):3400-8.
Martelli P, S. R. (2021). Immune B cell responsiveness to single-dose intradermal vaccination against Mycoplasma hyopneumoniae. Res Vet Sci. 2021 Dec;141:66-75. Research in Veterinary Science, ;141:66-75.
Martelli P., R. S. (2014). Systemic and local immune response in pigs intradermally and intramuscularly injected with inactivated Mycoplasma hyopneumoniae vaccines. Veterinary Microbiology, pp 357-364 https://doi.org/10.1016/j.vetmic.2013.11.025.
Martínez-Miró S, T. F.-S. (2016). Causes, consequences and biomarkers of stress in swine: an update. BMC Veterinary Research, Aug 19;12(1):171.
Michiels, J. V. (2022). Degree of syringe contamination in pigs and injïuencing factors. Vlaams Diergeneeskundig Tijdschrift, 91.
Mikulska-Skupień E, S. W. (2005). Evaluation of specific humoral immune response in pigs vaccinated intradermally with deleted Aujeszky's disease vaccine and challenged with virulent strain of Herpesvirus suis type 1. Polish Journal of Veterinary Sciences, 8(1):11-6.
Miranda J., T. D. (2015). HETEROLOGOUS CELL-MEDIATED IMMUNE RESPONSES AGAINST PRRS VIRUS IN GILTS VACCINATED INTRAMUSCULARLY AND INTRADERMALLY WITH UNISTRAIN PRRS . Oral Communication 7th International Symposium on Emerging and Re-emerging Pig Diseases.
Nicolas J.F., G. B. (2008). Intradermal, epidermal and transcutaneaous vaccination: from immunology to clinical practice. Expert Review Vaccines, 7(8), 1201-1214.
Owen K., B. N. (2022). het herhaalde gebruik van naalden bij biggen zou kunnen bijdragen tot weefselbeschadiging en de kans op de ontwikkeling van abcessen kunnen vergroten. Voorts kan de grotere kracht die nodig is om biggen te injecteren wanneer een beschadigde naald wordt ge. Vetrinary Sciences, 9, 90.
Scollo A., M. S. (2020). Evaluation of pain and stress in three-week old piglets in relation to route of. Livestock Science, 233: 103939.
Stadler, J. N.-S. (2018). Safety and immune responses after intradermal application of Porcilis PRRS in either the neck or the perianal region. Plos One, Sep 7;13(9):e0203560.
Taberner A, H. N. (2012). Needle-free jet injection using real-time controlled linear Lorentz-force actuators. Medical Engineering & Physics, Nov;34(9):1228-35.
Tassis PD, P. V. (2012). Clinical evaluation of intradermal vaccination against porcine enzootic pneumonia (Mycoplasma hyopneumoniae). Beterinary Record, 10;170(10):261.
TassisP.D., P. P. (2012). Clinical evaluation of intradermal vaccination. The Veterinary Record, 170, 261.
TassisP.D., P. P. (2012). Clinical evaluation of intradermal vaccination. The Veterinary Record, 170, 261.
Temple D., E. D. (2017). Effect of the needle-free “intra dermal. Animals, 3:9 DOI 10.1186/s40813-017-0056-3 .
Temple D., J. M.-V. (2020). Welfare Benefits of Intradermal Vaccination of Piglets. Animals, 10, 1898; doi:10.3390/ani10101898.
Tozuka M, O. T. (2016). Efficient antigen delivery to the draining lymph nodes is a key component in the immunogenic pathway of the intradermal vaccine. Journal of Dermatological Science, 82(1):38-45.
Vannier P, C. R. (1991). Vaccination of pigs against Aujeszky's disease by the intradermal route using live attenuated and inactivated virus vaccines. Veterinary Microbiology, 26(1-2):11-23.