Epizoötische hemorragische ziekte (Epizootic hemorrhagic disease - EHD) is een virusziekte van wilde en gedomesticeerde herkauwers die overgedragen wordt door Culicoides spp. (knutten). EHD wordt veroorzaakt door het EHD-virus (EHDV), een dubbelstrengig RNA-virus waarvan 7 serotypes (1-2 en 4-8) beschreven zijn. Het serotype dat in Europa voor uitbraken zorgt is het serotype 8 (EHDV-8).
Het ziektebeeld varieert naargelang de geïnfecteerde diersoort en het serotype. In het algemeen wordt aangenomen dat het virus vooral ernstige ziekte veroorzaakt bij herten en een milder verloop kent bij runderen. Tijdens recentere uitbraken, waaronder deze in Zuid-Europa, werd echter ook bij runderen een ernstiger ziektebeeld opgetekend. Infecties bij schapen en geiten verlopen symptoomloos. Deze dieren kunnen echter serologisch positief zijn.
Het virus tast de binnenzijde van kleine bloedvaten aan, waardoor oedeem, bloedingen en ulcera ontstaan. Het klinische beeld bij runderen is zeer vergelijkbaar met dit van blauwtong: koorts, melkproductiedaling, verminderde voederopname, stomatitis, speekselen, ademhalingsproblemen, zwelling van de oogleden, neus- en ooguitvloeiing, roodheid en schilfering van de neusspiegel en lippen, soms wat diarree, kreupelheid en veel liggen door zwelling van de kroonrand, rode gezwollen spenen, zelden sterfte (minder dan 1%).
Na de eerste uitbraken in 2022 op Sicilië, Sardinië en in Zuid-Spanje, verspreidde EHDV serotype 8 (EHDV-8) zich over Italië, het Iberisch schiereiland en Frankrijk met uitbraken bij runderen en wilde herkauwers. Momenteel zijn er nog geen uitbraken gemeld in België. De insleep van deze ziekte vanuit Frankrijk, vooral door verspreiding van geïnfecteerde vectoren, is echter een reëel risico.
- Vaccin op basis van geïnactiveerd virus.
- Sub-unitvaccin (in België toegelaten volgens Art. 110 (2) van Verordening (EU) 2019/6: dit is een merkervaccin waarmee het onderscheid tussen geïnfecteerde en gevaccineerde dieren gemaakt kan worden.
Sinds januari 2025 is vaccinatie van alle runderen geboren vóór 1 januari 2025 verplicht in België. De volledige primovaccinatie moet toegediend zijn vóór 1 september 2025.
Er is momenteel onvoldoende informatie beschikbaar in welke mate vaccins tegen het ene serotype kunnen leiden tot kruisimmuniteit tegen een ander serotype.
Vaccinatie van runderen en schapen tegen BTV3, BTV8 en van runderen tegen EHD is in 2026 niet langer verplicht maar wordt ten zeerste aanbevolen. Het Ministerie van landbouw maakt volgende aanbevelingen in dalende orde van prioriteit:
- een primovaccinatie voor niet-gevaccineerde dieren (vooral dieren ouder dan 3 maanden geboren in 2025/2026) tegen BTV3, BTV8 (en EHD bij runderen)
- een herhalingsvaccinatie tegen BTV8 (en EHD bij runderen) voor alle reeds gevaccineerde dieren
- een herhalingsvaccinatie tegen BTV3 voor reeds gevaccineerde dieren, prioritair de dieren die geboren zijn in 2025.
In tegenstelling met de Verplichte vaccinatiecampagne 2025 (FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu) voorziet de overheid voor 2026 geen financiële tussenkomsten voor de aankoop of het toedienen van vaccins.
Aangifteplichtige ziekte (FAVV).